Cái chết của Ký Con

Ký Con- nhân vật lẫy lừng của Việt Nam Quốc dân đảng. Người mà Chánh mật thám Bắc kỳ Arnoux cực kỳ căm ghét nhưng “không hề dám khinh miệt bao giờ” đã treo giải 3.000 đồng (khoảng 30 tấn gạo) cho cái đầu của Trưởng ban “Bắc kỳ ám sát đoàn” này.

Ngày 8/3/1930, Ký con bị chỉ điểm và bị bắt tại làng Năng Tĩnh -Nam Định (nay là phường Năng Tĩnh- TP Nam Định). Người bắt Ký con là viên Cẩm Pujol và viên Cẩm Rigal.

Khi phát hiện bị bao vây, Ký con đã nhảy lên mái nhà nằm ép sát để trốn nhưng bị phát hiện. Khi bị bắt, Ký con mặc quần trong bằng vải dòng và áo cánh trắng.

Ngày 5/8/1930, Hội đồng Đề hình Hà Nội mở xét xử Ký con và các đảng viên VNQDĐ. Khi ra tòa, theo quan sát của ký giả một số tờ báo thì Ký con “có gầy ba bốn phần.

Cặp mắt vẫn lờ mờ nhưng thỉnh thoảng nhìn chăm chăm vào vật gì, mình tưởng tượng như có hai tia ánh sáng chiếu ra. Môi khô, nhưng không bao giờ thấy kém nụ cười”.

Tại tòa, Ký con nhận hết tội về mình và đề nghị tòa tha cho những người khác vì họ không chủ mưu. Ông bị kết án tử hình cùng 11 người khác, trong đó có Nguyễn Văn Nho- em trai Nguyễn Thái Học.

Bây giờ bắt đầu về cho câu chuyện về cái chết của ông.

Nhà văn Hoàng Văn Đào trong cuốn “Việt Nam Quốc dân đảng- lịch sử đấu tranh cận đại 1927-1954” có nói rằng trong 12 án tử hình thì có 3 án ân giảm, 9 người bị y án trong đó có Ký con. Và cũng theo ông Hoàng Văn Đào, Ký con bị hành hình vào cuối năm 1930.

Sự thực thì sao?

Sự thực 1: Trong 12 án tử hình thì Tổng tống Pháp ân giảm cho 6 người chứ không phải 3 người như ông Hoàng Văn Đào nói. ( 6 người được ân giảm là: Phạm Văn Khuê, Nguyễn Bá Tâm, Nguyễn Văn Liên, Mai Duy Xứng, Nguyễn Minh Luân và Nguyễn Trọng Bằng).

Sự thực 2: Ký con bị xử chém vào 6 giờ kém 15 phút ngày 9/3/1931 chứ không phải vào cuối năm 1930 như nhiều cuốn sách vẫn lầm tưởng. Ký con bị chém cùng 3 người khác theo thứ tự lên máy chém như sau: Nguyễn Văn Nho (chém đầu tiên), Nguyễn Quang Triệu, Ký Con và Lương ngọc Tôn. Địa điểm chém ở trước nhà tù Hỏa Lò*.

Khi lên máy chém họ thế nào?

Nguyễn Văn Nho lên đầu tiên, trước khi chết còn nói: “Thôi xin chào anh em”. Ký Con từ nhà pha bước ra rất điềm tĩnh và thúc giục : “ Thôi, Mau lên! Mau lên!”. Còn Lương Ngọc Tôn thì ra khỏi cửa nhà pha miệng vẫn phì phèo điếu thuốc lá. Khi lên máy chém còn nhổ bẹt điếu thuốc cháy dở ra xa rồi mới cho đầu vào máy chém*.

Về cái chết của Ký Con, thông tin sai lệch sẽ chỉ dẫn cho hàng loạt các nhầm lẫn khác. Và biết đâu, gia quyến của Ký Con, Lương Ngọc Tôn, Nguyễn Quang Triệu, Nguyễn Văn Nho vẫn lấy tháng 12/1930 làm ngày giỗ?

* Các thông tin này đều được tìm kiếm trên tờ Trung hoa Nhật báo ngày 12/3/1931

Đoàn Trần Nghiệp