Giữ gìn vẻ đẹp tiếng Việt để thành công hơn trong bóng đá

Nghe có vẻ ngược đời, khi nói rằng “bóng đá Việt Nam chỉ dừng lại ở lần thứ 2 đạt hạng tư Á vận hội (lần đầu là đội tuyển của khu vực phía Nam tại ASIAD 1962), mà không đạt được huy chương, là do một số cổ động viên không (biết) giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt”. Ấy thế mà xuôi đời đấy ạ, chả ngược đâu.

Thật vậy, các cụ ấy hò reo “Việt Nam Đồng”, và giải thích đó là sự chơi chữ thông minh, vừa là huy chương đồng cho Việt Nam, vừa là tiền Việt Nam (VND).

Sai rồi. Phải là “Đồng Việt Nam”. Theo quy tắc tiếng Việt, định ngữ đứng sau danh từ, nên VND phải gọi là Đồng Việt Nam.

Người ta thấy viết tắt VND nên đọc thành Việt Nam Đồng. Như thế là sai tiếng Việt.

USD là đô la Mỹ, không phải Mỹ Đô la, GBP là Bảng Anh chứ không phải là Anh Bảng. Theo tiếng Anh, mà theo sai, vì tiếng Anh chuẩn thì cũng không phải là Vietnam Dong, mà phải là Vietnamese dong. GBP là British pound, chứ không phải là Britain pound. CAD là Canadian dollar, chứ không phải là Canada dollar. Bạt Thái Lan là Thai baht, chứ không phải là Thailand baht. Hò reo cổ động sai, nên tổ tiên không phù hộ cho đoạt giải 3 được. Tổ tiên muốn ta giữ gìn tiếng nói tổ tiên để lại mà.

Rộ lên tranh cãi về a bê xê và a bờ cờ. Sư thì nói a bê xê phải, vãi thì nói a bờ cờ hay. Thực ra cả sư và vãi đều đúng, nên nếu sư bảo vãi sai, vãi bảo sư sai, thì cả sư và vãi đều sai.

Vì sư và vãi không nắm rõ về ngôn ngữ: âm phát ra và tên của chữ cái (còn gọi là mẫu tự, ký tự, tất nhiên trong tin học thì ký tự còn có thể là các chữ số… nữa) là 2 khái niệm khác nhau. Chữ cái đầu tiên trong bảng chữ cái là chữ “a”, đọc lên/phát âm cũng là “a”. “U” cũng vậy. Nhưng nhiều chữ khác thì không thế: ký tự (ký hiệu) “b” phát ra âm là “bờ”, nhưng tên gọi lại là “bê”, ký tự (ký hiệu) “l” phát ra âm là “lờ”, nhưng tên gọi lại là “e-lờ” (đừng nói “cho tôi một cái lờ to, thật to, thật đen, vào đây”, hãy nói “e-lờ”, để người viết biết là điền chữ “l” vào đó).

Phải gọi tên các chữ cái là a bê xê dê đê e giê hát i ca e-lờ em-mờ en-nờ, nhưng âm phát ra sẽ là a bờ cờ dờ đờ e gờ hờ i cờ lờ mờ nờ. Riêng chữ “k”, thực chất là âm “cờ”, nhưng ghi bằng ký hiệu “k” trước một số nguyên âm như “i”, “e”, theo quy ước. Nên nếu cho nó là ngoại lệ, khi đánh vần vẫn gọi là “ca”: “ca e ke (thực ra là ce) hỏi kẻ”, thì cũng không sao. Vì chỉ có nó và “q” là ngoại lệ như vậy thôi, nên không phức tạp.

Lại nói chuyện vì sao đã có a bê xê rồi mà còn “bày đặt” a bờ cờ. Xin thưa, a, bờ, cờ, xờ, pờ, phờ, đánh vần dễ hơn, nhanh và dễ nhớ hơn, vì là âm phát ra mà,  so với a, bê, xê, ích xì, pê, pê hát.

Trước Cách mạng tháng Tám, các cụ đánh vần khó khăn: đánh vần chữ kình là “ka i en giê hát kinh huyền kình” (trích trong chuyện gì đó của Võ Quảng thì phải).

Tên của chữ g là giê, chứ không phải là gờ, như anh Long Vũ nhầm trong “Chiếc nón kỳ diệu”, khiến (gần như) cả nước nhầm theo.

Cách đánh vần theo a bờ cờ, là sáng tạo tuyệt vời góp phần chống giặc dốt, của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) sau Cách mạng tháng Tám 1945.

“I nhờ inh, ca inh kinh (thực ra là cinh) huyền kình”, rõ ràng là dễ hiểu, dễ nhớ hơn nhiều so với “ka i en giê hát kinh huyền kình”. Vì thế, giặt dốt đã bị đánh cho thất điên bát đảo nhờ cách đánh vần bình dân học vụ đó.

Nhưng điều đó không có nghĩa là chính phủ VNDCCH gọi (tên) chữ b là bờ, chữ c là cờ. Chính phủ VNDCCH vẫn gọi đúng chữ b là bê, chữ c là xê. Âm phát ra và tên của chữ cái là 2 khái niệm khác nhau.

Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện nay cũng hiểu rõ điều đó, sách vẫn dạy đúng. Mời các cụ xem sách tiếng Việt lớp 2, lớp 3. Nhiều người không biết, không phân biệt được tên chữ cái và âm phát ra, chửi sai.

Cái sai của Bộ Giáo dục trong quá trình cải cách (tầm những năm 1990?), sai rất nghiêm trọng, mà các cụ không biết, cứ thế theo, là việc cải cách ô xít đồng thành đồng ô xít.

Các cụ hãy phê phán cái đó, chứ đừng phê phán chuyện bờ a ba huyền bà, hay tam giác a bê xê.

Ngày trước gọi đúng là ô xít đồng với CuO, vì trong tiếng Việt, định ngữ phải đi sau danh từ. Lại cải cách sai thành đồng ô xít. Anh Mỹ để đồng trước, ô xít sau (Copper(II) oxide or cupric oxide), và ký hiệu CuO, vì tiếng Anh Mỹ thì trật tự từ ngược với tiếng Việt.

Khi nào các cụ gọi là con trắng ngựa, thì hãy nên đổi thành đồng ô xít. Còn nếu vẫn nói con ngựa trắng, thì lạy các cụ, hãy nói ô xít đồng. Đấy, các cụ yêu cầu Bộ Giáo dục sửa cái đó đi.

Và trước khi chê Bộ GD, các cụ hãy tự sửa mình: n là chữ en-nờ, chứ không phải chữ nờ, ạ.

Tạ Quang Đông